Kaynaklar
Cumartesi, 25 Nisan 2015 17:50

Araç Kasabası 1/2000 Ölçekli İmar Planı Hakkında İzah Notu

Öğeyi Oyla
(0 oy)

*Y. Mimar Feyyaz TÜZÜNER'in Arkitekt dergisinin 1950-05-06 (221-222) sayısı, 121 ve 123 numaralı sayfalarında yayınlanan yazısıdır.

Kasabanın coğrafi durumu

Kuzey Anadolu’da, 33-34 tul ve 41-42 nci arz dereceleri arasında bulunan Araç Kasabası Kastamonu’nun bir ilçesidir. Kastamonu-Karabük şosesi üzerinde bulunan kasaba, kuzeyden Kastamonu’nun Daday, doğudan Tosya, güneyden Çankırı’nın Ilgaz ve Çerkeş, batıdan da Zonguldak’ın Safranbolu ilçeleri ile çevrilmiştir. Kasaba güneyinden, iki tarafı dik bir yamaç içinden Araç Çayı akmaktadır, ilçe bu dereden 30-40m. irtifada ve kuzeye doğru yükselen bir plato üzerine kurulmuştur. Etrafta bulunan tepeler, inkişaf sahasına değişik bir manzara vermektedir. Rakımı 650 olan kasabanın arazisi kayalık ve taşlıktır. İklim mutedil, yaz vasatisi 15-20 ve kış ortalaması 5-10 derecedir. Hâkim rüzgârlar kuzey ve güneyden esenlerdir. Bol miktarda kar yağar. Rutubetli ve yağışlı bir memleketse de miktarları ölçülmemiştir. Kasabanın 500 m. kadar uzakları oldukça ormanlıktır.

Kasabanın tarihi durumu

Araç, İsfendiyaroğulları zamanında kurulmuştur. İsminin menşei hakkında iki söylenti vardır. Kastamonu-Karabük arasında bulunması dolayısıyla (vasıta = araç) adını almıştır diyenlerin yanında, kurucusunun İsfendiyar Oğullarından Kötürüm Bayezid olmasından ötürü (aaraç = araç — topal) denilmiştir diyenler de vardır. Aşağı Araç’taki, aynı adamın adı ile adlandırılan cami de Hicrî 770’de yapıldığına göre kasabanın 600 senelik bir tarihi vardır demektir. Karabük cihetinden şehre giriş yerinde bulunan ufak tepe üzerinde eski kale tamamen harap olmuştur. Hükümet binası yanında tarihi denilebilecek bir eski kabristan ve aynı devlet adamlarından Apdal Paşa’ya izafe edilen birkaç mezarlık bir türbe vardır. Aşağı Araç’taki Kötürüm Bayezid Camii zamanla toprak altında kalmış ve üzerine bir kat daha ilâve edilerek kullanılmıştır. Eskiden bu caminin etrafında kurulu olan kasaba 326 da yanmış ve şimdiki yerinde kurulmuştur.

Çay Mahallesi ile Yukarı Araç ve Mesudiye mahallelerinin eskiden ayrı ayrı birer çiftlik halinde iken zamanla birleştikleri söylenir. Şimdi yavaş yavaş buralar terk edilerek merkezi Araç’ta toplanılmaktadır. Çarşı kısmında 30 sene evvel inşa edilmiş bir cami ve Aşağı Araç’ta eski bir hamam vardır.

 Nüfus ve inkişaf

 Araç’ta son iki sayımda aşağıdaki neticeler alınmıştır.

1940 sayımında 1622 kişi

1945 sayımında 1863 kişi

Görülüyor ki yıllık nüfus artışı yüzde 3 olarak 48 kişidir. Kasabada zamanla inkişaf edecek bir ziraat ve sanayi durumu yoktur. Ehemmiyet verilirse meyvecilik, yumurtacılık ve ormancılık belki ilerleyebilir. Araç ancak yapılması düşünülen Kastamonu – Karabük demiryolu sayesinde ve bu iki şehir inkişafına tâbi olarak büyüyebilir. Görülüyor ki Araç büyük bir inkişaf vaat etmemektedir. Müstakbel nüfus ve Yapı Yol Kanununa göre müstakbel takribi sahasının 60 hektar tutacağı Belediyeler Fen Kurulunca hesaplanmışsa da, Bayındırlık Bakanlığı Şehircilik Uzmanlığınca, fazla inkişaf sahası gösterilmesinin arsa spekülâsyonuna sebep olacağı ileri sürülerek 50 hektarlık inkişaf sahası kâfi görülmüştür.

Yol şebekesi

Kasabayı 51 km. ile Kastamonu ve 83 km. ile Karabük’e bağlayan şose Araç dâhilinden 15 m. lik bir cadde halinde geçmektedir. Aşağı Araç camiinden Hükümet binasına kadar bu cadde biraz dardır. İleride kuzey taraftaki evlerin yerine yenilerinin yapılmasına müsaade edilmemeli ve o kısım meyilli yeşillik hâlinde bırakılmalıdır. Hâlen ahşap ve harap bir halde olan köprünün yerine yapılacak olan köprü, Bayındırlık Bakanlığınca beş yıllık plâna dâhil edilmiştir. Bu şimdiki yerinden biraz aşağıya inşa edileceğinden aşağı caminin doğusundaki bahçe kısmı biraz kesilerek şehre doğru olan sert viraj da biraz düzeltilmiş olacaktır.

Plânda ana caddenin yükünü hafifleten bir ikinci yol düşünülmüştür. Hükümetin arkasından geçerek, Numune mahallesi ve spor yeri önünden geçip Halkevinden sonra ana caddeye birleşen bu 9,50 m. lik yol aynı zamanda, kasabanın kuzeydeki inkişaf sahasını ihata eden çevre yolunu tamamlamaktadır. Bazı yerlerde ikamet yolları için 6.00 m. genişlik kâfi görülmüştür. Meyilli yerlerdeki dağ yolları 5m. liktir. Mevcut çarşı kısmındaki birbirine amut ve yakın yolların hepsi ana caddeye mahzurlu olduğu için, bir kısmı seyrüsefere kapatılacaktır. Çarşı yollarının kuzeye aynen devamı ikamet bölgesinde küçük ve dar adaların teşekkülüne sebep olduğu için plânda bu adalar birleştirilmiş ve mevcut evlere yeşil yollarla geçit temin edilmiştir. Tuzla tepe denilen, kasabanın kuzey doğusundaki tepede araziye muhalif olarak açılan mevcut yolları ancak merdivenli yaparak kullanışlı bir hale getirmek mümkündür.

Bölgeler

a — İdarî Bölge

Mevcut hükümet binası iyi ve ihtiyaca kâfi bir şekilde olduğu için bu kısım idare merkezi olarak ayrılmıştır. Öndeki yeşillik kısım Hükümet Meydanı olarak kabul edilmiştir. Hâlen jandarma komutanlığı ve askerlik şubesi binalarının bahçeleri olan bu saha etrafına Tekel ve banka binaları da yapılarak resmî meydan tamamlanacaktır.

b — Ticaret Bölgesi

Kasabada hâlen bir ticaret bölgesi teşekkül etmiş vaziyettedir. Halkevinden ortaokula kadar ana caddenin kuzey kısmı ve iki tarafı ticaret bölgesi olarak ipka edilmiştir. Ortaokul kuzeyindeki belediye malı arsalara sebze hali ve açık pazar yerleştirilmiştir. Kasabanın merkezinde olan şimdiki odun ve hayvan pazarları, köylerin fazla bulunduğu istikamet olan Karabük cihetine alınmıştır. Zahire hali yerinde bırakılmıştır.

c — İkamet Bölgesi

Kasabanın inkişaf sahası, kuzeyden ormanlık sırtlar, doğudan Tuzla tepe ile Yukarı Araç mahallesi, güneyden Araç Çayı ve batıdan Aşağı Araç Mahallesi ve batı tepeleri ile çevrilmiştir. Birinci derece inkişaf sahası olarak Ana Cadde ile Araç Çayı arasındaki Numune Mahallesi ayrılmıştır. İkinci derece inkişaf sahası ise idari bölge ile eski mezarlık arasındaki adalardır. Çay Mahallesi ile Yukarı Araç, rençber mahallesi olarak kalacaktır. Eğlence ve spor yerleri için esas kasaba ile Yukarı Araç arası münasip görülmüş ve bu yeşil saha Apdal Paşa Türbesi ile Gazino Binasına bağlanmıştır. Şimdiki mezarlık artık kullanılmayacak, yeşil saha olacaktır.

Binalar

Ana cadde üzerindeki binalar azami 9,50 m. den yüksek olmayacaktır. Çarşı bölgesinden gayri diğer yerlerdeki 9,50 m. lik yollar üzerindeki binalar yoldan en az 5,00 m. geri çekilmek şartıyla 7,50 m. den yüksek olamayacaktır. 5,00 m. lik yeşil ve 6,00 m. lik ikamet yollarındaki binalar da yoldan ayni şekilde geri çekilmek şartıyla en çok 6.5 m. olabilir. Bitişik arsa hududu ile bina arasında da en az 3,00 m. mesafede bırakılacaktır.

Araç’ta bir inşaat hususiyeti ve bir ev kültürü olduğu bazı eski evlerden anlaşılmaktadır. Ahşap karkas arası hımış ve Arap Saçağı adı verilen geniş saçaklar terk edilmemelidir. Kasabada kereste bol ve ucuz olduğu gibi, inşaata elverişli taş da bulmak kabildir. Kerpiç, tuğla ve kiremite elverişli toprak da vardır. Kasabada hâlen 312 adet ev bulunmaktadır. Kasabanın büyük ihtiyacı olan hastahane için, inkişaf sahası kuzeyindeki yüksek ve havadar kısım ayrılmıştır. Mevcut 12 sınıflı ilkokul binası ileride ortaokul olarak kullanılacak ve plânda gösterilen yerde beş sınıflı bir ilkokul inşa edilecektir. Mevcut kasaba, elektrik santralına ilâve edilecek, yeni mezbaha Aşağı Araç batışındaki kayalıktan sonraki çayın kenarına inşa edilecektir. Bugünkü mezarlık kasabanın inkişaf sahası içinde kaldığı için terk edilecek, yenisi ise daha batıdaki tepeler arkasına yapılacaktır.

Parseller

Müstakil evlerde parsel genişliği 15,00 ve sıra evlerde 7,00 m. den az olmamalıdır. Derinlik ise 25-50 metre olacaktır.

Okunma sayısı: 1601 Son Düzenlenme Cumartesi, 25 Nisan 2015 18:19

Yorum Ekle

İşaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun.

Twıtter